Էլեկտրոնային կառավարման ենթակառուցվածքների ներդրման գրասենյակ

Էլեկտրոնային կառավարման ենթակառուցվածքների ներդրման գրասենյակ

 Մենյու

 

ՀԱՃԱԽ ՏՐՎՈՂ ՀԱՐՑԵՐ


Պաշտոնական էլեկտրոնային փոստ (e-citizen)

N001 Ի՞նչ է պաշտոնական էլեկտրոնային փոստը

Պաշտոնական էլեկտրոնային փոստը համարվում է հաղորդակցության պաշտոնական միջոց, որը շնորհվում և հաղորդագրություններ ստանալու նպատակով օգտագործվում է անվճար: ՀՀ օրենսդրության համաձայն անձը համարվում է պատշաճ ծանուցված նաև այն դեպքում, երբ տեղեկատվությունն ուղարկվել է նրա պաշտոնական էլեկտրոնային փոստի հասցեով, և առկա է այն կարդալու մասին էլեկտրոնային հավաստում:

Հայաստանի Հանրապետության նույնականացման քարտի թողարկման պահից  բոլոր ֆիզիկական անձանց շնորհվում է պաշտոնական էլեկտրոնային փոստի հասցե: Պետական կամ տեղական ինքնակառավարման մարմիններ և ՀՀ-ում գրանցված իրավաբանական անձինք ևս ունեն պաշտոնական էլեկտրոնային փոստի հասցե:

Ֆիզիկական անձի պաշտոնական էլեկտրոնային փոստի հասցեն կազմված է ֆիզիկական անձի հանրային ծառայությունների համարանիշի, իսկ դրա բացակայության դեպքում՝ հանրային ծառայությունների համարանիշ չստանալու վերաբերյալ տեղեկանքի համարի և «@e-citizen.am» բառերի համակցությունից: Պաշտոնական էլեկտրոնային փոստն ակտիվացված է համարվում նույնականացման քարտի տրամադրման պահից:

Իրավաբանական անձի, պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների պաշտոնական էլեկտրոնային փոստի հասցեն կազմված է տվյալ իրավաբանական անձի կոդի, պետական մարմնի և տեղական ինքնակառավարման մարմնի աշխատակազմի իրավաբանական անձի կոդի և «@e-citizen.am» բառերի համակցությունից:

ՀՀ կառավարության 12 նոյեմբերի 2015 թվականի N 1385-Ն որոշման համաձայն՝ պաշտոնական էլեկտրոնային փոստի կառավարիչը ԷԿԵՆԳ ընկերությունն է: 

Ինչպե՞ս օգտվել պաշտոնական էլեկտրոնային փոստից

Պաշտոնական էլեկտրոնային փոստում ստացված տեղեկությունները և ծանուցագրերը կարդալու համար օգտատերն իր նույնականացման քարտի միջոցով, որպես գրանցված օգտատեր, պետք է մուտք գործի www.e-citizen.am պորտալում տեղակայված իր անձնական պաշտոնական էլեկտրոնային փոստարկղ:

Պաշտոնական էլեկտրոնային փոստով ստացվող հաղորդագրությունները հնարավոր է վերահասցեագրել ցանկացած այլ (մինչև 3) էլեկտրոնային փոստի հասցեի կամ բջջային հեռախոսահամարի՝ կարճ հաղորդագրության (SMS) միջոցով: Ընդ որում, կարող է ընտրվել միայն տեղական հեռախոսահամար (+374 կոդով):

Խնդրում ենք հաշվի առնել, որ վերահասցեագրումը նախատեսված է բացառապես օգտատիրոջ հարմարության համար և կատարվում է նրա ռիսկով: Ծանուցումը համարվում է ուղարկված, եթե ուղարկվել է պաշտոնական էլեկտրոնային փոստի հասցեին, անկախ վերահասցեագրման համար ընտրված էլեկտրոնային փոստի հասցեին կամ հեռախոսահամարին այն ստանալու կամ որևէ պատճառով չստանալու հանգամանքից:

Պաշտոնական էլեկտրոնային փոստից օգտվելիս՝ օգտատերը պետք է հետևի այս ուղեցույցի հրահանգներին՝ պահպանելով դրանում սահմանված բոլոր ցուցումները:

ԷԿԵՆԳ-ը պատասխանատու չէ այլ անձանց կողմից ուղարկվող հաղորդագրությունների բովանդակության և վերահասցեագրման համար ընտրված էլեկտրոնային փոստի և հեռախոսահամարի ճշգրտության և հասանելիության համար, ինչպես նաև դրանց օգտատերերին էլեկտրոնային տվյալների պատշաճ փոխանցման և արտացոլման համար, և պատասխանատվություն չի կրում դրանց հետևանքով օգտատերերի կրած վնասների համար:

Ինչպե՞ս ուղարկել հաղորդագրություններ պաշտոնական էլեկտրոնային փոստին

Պաշտոնական էլեկտրոնային փոստին հաղորդագրություններ կարող են ուղարկել միայն ԷԿԵՆԳ-ի հետ պայմանագիր կնքած ՀՀ պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինները, ինչպես նաև հետևյալ ցանկում թվարկված իրավաբանական անձինք՝ ներկայացնելով անհրաժեշտ փաստաթղթերը: Ծառայությունից օգտվելու համար անհրաժեշտ է ունենալ ռեալ ստատիկ IP հասցե:


Ի՞նչ է իրավաբանական անձի ծածկագիրը (կոդը)

Իրավաբանական անձի ծածկագիրը (կոդը) 8 նիշանոց թիվ է և ամրագրված է իրավաբանական անձի պետական գրանցման վկայականում: Այն կարելի է գտնել նաև www.e-register.am կայքում որոնում կատարելու միջոցով:

Ինչպե՞ս միանալ պաշտոնական էլեկտրոնային փոստ համակարգին

Պաշտոնական էլեկտրոնային փոստ համակարգին միանալու համար անհրաժեշտ է ունենալ նույնականացման քարտ, նույնականցման քարտ կարդացող սարք:
Համակարգին միանալու համար սեղմել հետևյալ հղումը` https://e-citizen.am/

Ինչպե՞ս ծանոթանալ ՊԷՓ-ին հաղորդագրություններ ուղարկելու պայմանագրի կնքման համար անհրաժեշտ փաստաթղթերին

Պաշտոնական էլեկտրոնային փոստին հաղորդագրություններ ուղարկելու պայմանագրի կնքման համար անհրաժեշտ փաստաթղթերի ցանկին կարող եք ծանոթանալ այստեղ:

Ինչու՞ եմ ստանում "Մուտքի ձախողում" հաղորդագրությունը ՊԷՓ` https://e-citizen.am համակարգ մուտք գործելիս

ՊԷՓ` https://e-citizen.am կայք ցանկալի է մուտք գործել Google Chrome բրաուզերով, և վերոնշյալ հաղորդագրությունը ստանալիս անհրաժեշտ է`

    1. Համոզվել, որ CryptoCard Suite Manager ծրագիրը տեղադրված է համակարգչում և աշխատանքային սեղանի աջ անկյունում առկա է CCMonitor-ի նշանը:
    2. https://www.ekeng.am/hy/ կայքից տեղադրել հանրային հավաստագրերը (EKENG Certificate Installation)
    3. Համոզվել, որ նույնականացման քարտը (նախապես ակտիվացրած PIN կոդով) միացված է համակարգչին:
    4. Եթե վերոնշյալ պահանջները բավարարված են, բայց  խնդիրը շարունակվում է, անհրաժեշտ է կատարել հետևյալ քայլերը`

    * Ժամանակավորապես պասիվացնել հակավիրուսային ծրագիրը
    * CryptoCard Suite Manager ծրագրից տեղադրել ARMID(AuthPIN) և ARMID(SignPIN) տողերից կրկնակի սեղմումով բացվող Certificate X.509 հավաստագրերը՝ «Trusted Root Certificate Authorities» տիրույթում:

    5. Նշվածքայլերը կատարելուց հետո անհրաժեշտ է կրկին գործարկել բրաուզերը:
    6. Խնդիրը շարունակվելու դեպքում դիմել ԷԿԵՆԳ ՓԲԸ:

Ինչպե՞ս ծանոթանալ ՊԷՓ համակարգի ադմինիստրատորի ուղեցույցին

ՊԷՓ համակարգի ադմինիստրատորի ուղեցույցին ծանոթանալու համար սեղմե՛ք այստեղ:

Էլեկտրոնային թվային ստորագրություն

Ի՞նչ է էլեկտրոնային թվային ստորագրությունը

Էլեկտրոնային թվային ստորագրությունը էլեկտրոնային պայմանանշանների եզակի հաջորդականություն է, որը կցված է էլեկտրոնային փաստաթղթին և օգտագործվում է ստորագրող անձին նույնականացնելու, ինչպես նաև էլեկտրոնային փաստաթուղթը կեղծիքներից ու աղավաղումներից պաշտպանելու համար:

Ինչպե՞ս կարելի է ստանալ էլեկտրոնային ստորագրություն, եթե ՀՀ քաղաքացի չեմ

Էլեկտրոնային ստորագրույթուն ստանալու համար այլ երկրների քաղաքացիները պետք է զանգահարեն +374 60 464 504 հեռախոսահամարով կամ cssupport@ekeng.am էլ. հասցեին ուղարկեն իրենց անձնագրի և հանրային ծառայության համարանիշի (սոց. քարտ) սկանավորված տարբերակները

Ֆիզիկական անձը կարո՞ղ է իր էլեկտրոնային ստորագրությունն օգտագործել տարբեր ընկերությունների փաստաթղթերի համար

Էլեկտրոնային ստորագրություն ձեռք բերած ֆիզիկական անձը կարող է այն կիրառել մի քանի ընկերություններում` կնքելով համապատասխան պայմանագրեր հարկային և այլ ծառայությունների հետ:

Նույնականացման քարտեր

Ի՞նչ է պարունակում նույնականացման քարտը

Նույնականացման քարտը պարունակում է քաղաքացու կենսաչափական տվյալներ, տվյալների պաշտպանվածությունն ապահովող ծածկագրման բանալիներ, էլեկտրոնային ստորագրության հավաստագրեր:

Ի՞նչ է անհրաժեշտ իմանալ նույնականացման քարտ ստանալիս

Ուշադրություն. նույնականացման քարտ ստանալիս ուշադրություն դարձնել PIN/PUK ծրարի Document Number թվերին: Դրանք պետք է համապատասխանեն նույնականացման քարտի վրա նշված «նույնականացման քարտի համարին»:

Ինչպե՞ս վարվել երկրորդ անգամ նույնականացման քարտ ձեռք բերելիս

Երկրորդ քարտը ձեռք բերելու դեպքում անհրաժեշտ է ակտիվացնել PIN/PUK կոդերը և էլ.ստորագրության ժամկետին  ծանոթանալու համար  միանալ  Անձնական էջ

Նույնականացման քարտի ծրագրային հարցեր

Ի՞նչ պահանջների պետք է համապատասխանի նույնականացման քարտ կարդացող սարքը

1. Սարքը պետք է ունենա արագագործ USB միացում.
2. սարքը պետք է համապատասխանի ISO 7816 ստանդարտին.
3. սարքը պետք է ապահովի T=0, T=1 պրոտոկոլների համապատասխանությունը.
4. սարքը պետք է ապահովի նույնականացման քարտի ID-1 չափի համապատասխանությունը:

Որո՞նք են նույնականացման քարտ կարդացող սարքի մոդելները

1. SCR 3310/3310 v2.0 smart card reader
2. Actividdentity USB reader v3.0
3. Athena ASEDrive IIIe USB reader
4. Omnikey 3021 USB reader

Ի՞նչ ծրագրերի և օպերացիոն համակարգերի հետ են համատեղելի CryptoCard Suite Manager և JSignPDF ծրագրերը

CryptoCard Suite Manager և JSignPDF ծրագրերը համատեղելի են հետևյալ ծրագրերի և օպերացիոն համակարգերի հետ.

  •             Windows Vista
  •             Windows 7, Windows 8
  •             MS Office  2007 / 2010 / 2013
  •             Adobe Acrobat, Adobe Reader

Ինչպե՞ս ապահովել նույնականացման քարտի ակտիվացումը

PIN կոդի ակտիվացման ժամանակ 3 անգամ սխալի մասին հաղորդագրություն ստանալուց հետո քարտի հավաստագիրը համարվում է անվավեր և անհրաժեշտ է նոր նույնականացման քարտ ձեռք բերել` դիմելով ՀՀ ոստիկանության անձնագրային և վիզաների վարչություն:

Ակտիվացումից հետո այլ դեպքերում PUK կոդը 9 անգամ սխալ մուտքագրելու դեպքում այն արգելափակվում է և անհրաժեշտ է ձեռք բերել նոր նույնականացման քարտ:

Ինչու՞ են հավաստագրերի նշանները բացակայում Cryptotech Suite Manager ծրագրում

Եթե Cryptotech Suite Manager ծրագրում բացակայում են հավաստագրերի մանուշակագույն նշանները, ապա անհրաժեշտ է Cryptotech Suite Manager ծրագիրը կրկին տեղադրել (ցանկալի է այն նախապես ջնջել, համակարգիչը վերագործարկել (restart), այնուհետև տեղադրել):

Ծրագիրը տեղադրելուց հետո համոզվե՛ք, որ հավաստագրերի նշաններն առկա են.


Ինչու՞ եմ MS Office 2010 փաստաթուղթ ստորագրելիս ստանում «Your Signature could not be added to the document» հաղորդագրությունը

Եթե MS Office 2010 փաստաթուղթ ստորագրելիս ստանում եք վերոնշյալ հաղորդագրությունը, ապա անհրաժեշտ է կատարել հետևյալ քայլերը.

Start -> Programs -> Microsoft Office -> մկնիկի աջ սեղմակով սեղմել Microsoft Office Word 2010 -ի վրա, սեղմել Properties և նշել Compatibilty: Նշել Run հատվածը (checkbox) և ընտրել Windows XP (Service Pack 3), որից հետո սեղմել OK:


Ինչու՞ եմ ստանում Validation Error հաղորդագրությունը MS Office ֆայլեր ստորագրելիս

MS Office ֆայլեր ստորագրելուց հետո Validation Error հաղորդագրություն ստանալու դեպքում անհրաժեշտ է բեռնել հանրային հավաստագրերը և տեղադրել համակարգչում:

Ինչո՞ւ եմ ստանում սխալի հաղորդագրություն MS Office ծրագրերում էլ.ստորագրության ծառայության ակտիվացումից հետո

Էլ.ստորագրության ծառայության ակտիվացումից հետո, եթե կասեցված հավաստագրով նախապես իրականացրել եք ստորագրման փորձեր, հնարավոր է, որ Ձեր համակարգչի հիշողության (cache) մեջ պահպանված լինի հավաստագրի հին կարգավիճակը, որի հետևանքով Microsoft Office ծրագրերում էլ. ստորագրություն  կիրառելիս չցուցադրվի հավաստագիրը կամ  ստացվեն «select another certificate» և նմանատիպ այլ հաղորդագրություններ։

Սովորաբար համակարգչի cache-ը թարմացվում է 24 ժամվա ընթացքում։  

Խնդիրն անմիջապես լուծելու նպատակով առաջարկվում է, համակարգչի վրա ունենալով ադմինիստրատորի արտոնություններ, սեղմել start, հավաքել cmd, մկնիկի աջ սեղմակով նշել -> run as administrator -> բացված պատուհանում հավաքել "certutil -setreg chain\ChainCacheResyncFiletime @now" հրամանը  և սեղմել Enter:

Ինչպես եմ ստուգում ստորագրության ժամը Word կամ Excel փաստաթղթում

MS Word / Excel ֆայլեր ստորագրելիս ստորագրության օրվա, ժամի և այլ մանրամասն տվյալների արտացոլման նպատակով անհրաժեշտ է ֆայլի աջ հատվածում՝ ստորագրությունների սյունակում մկնիկի աջ սեղմակով սեղմել ստորագրության վրա և ընտրել Signature Details տարբերակը։

Բացված պատուհանում ընտրում ենք See the additional signing information… տարբերակը։


Ինչպես ստորագրել Word փաստաթուղթը յուրաքանչյուր էջում

Word փաստաթղթի յուրաքանչյուր էջում ստորագրություն տեղադրելու համար անհրաժեշտ է բոլոր էջերում նախապես ներմուծել՝  Insert  մենյու->  Signature Line -> Microsoft Office Signature Line -> Signature Setup պատուհանը և  սեղմել OK:  Յուրաքանչյուր էջում առաջացած  X______   տողերի վրա  մկնիկի ձախ սեղմակով ընտրել Sign -> OK -> ներմուծել  անուն, ազգանուն կամ  սեղմել Select Image՝ բեռնելով  ստորագրության նկարը -> նշել Sign – > մուտքագրել PIN կոդը-> սեղմել OK:


Ինչու՞ չի բեռնվում հավաստագիրը` Load Keys կոճակը սեղմելիս

Եթե նույնականացման քարտը տեղադրելուց հետո JSignPdf ծրագրում Load Keys կոճակը սեղմելիս հավաստագիրը չի բեռնվում, ապա խորհուրդ է տրվում Keystore type տողում WINDOWS-MY փոխել WINDOWS ROOT -ի, սեղմել Load Keys, անտեսել ստացվող հաղորդագրությունը, այնուհետև կրկին ընտրել WINDOWS-MY և կրկին սեղմել Load Keys:

Ուշադրություն. անհրաժեշտ է ստուգել նաև համակարգչի ժամը և ամսաթիվը:

Ինչպե՞ս ստորագրել MS Word փաստաթուղթը 2 անձանց կողմից

MS Word փաստաթուղթը 2 կամ ավելի  անձանց կողմից ստորագրելու համար անհրաժեշտ է քարտ կարդացող սարքից հանել տվյալ նույնականացման քարտը և տեղադրել 2-րդ քարտը,  սպասել հավաստագրի բեռնմանը՝ կատարելով նույն քայլերը` ներմուծել file®protect document®add a digital signature….. և ստորագրել՝ երկրորդ քարտով ստորագրելիս "Sign" պատուհանում նախապես սեղմելով "change" կոճակը և ընտրելով տվյալ անձի հավաստագիրը:

Ուշադրություն.   Որպեսզի փաստաթուղթը չհամարվի անվավեր, քանի որ ստորագրելուց հետո այն հնարավոր չէ ենթարկել փոփոխության, անհրաժեշտ է`

  •          առաջին անգամ MS Word փաստաթուղթ  ստորագրելիս նախապես սեղմել ‘’save’’ կոճակը, այնուհետև  ստորագրել:
  •          երկու կամ ավելի անձանց կողմից ստորագրված փաստաթուղթը ստորագրելուց հետո փակել՝ առանց սեղմելու ‘’save as’’ կոճակը:

Ինչպես տեղադրել 2 գրաֆիկական ստորագրություն Word փաստաթղթում

MS Word փաստաթղթում 2 անձանց գրաֆիկական ստորագրությունը տեղադրելու համար անհրաժեշտ է նախապես կողք կողքի (կամ այն մասում, ուր անհրաժեշտ է) ներմուծել՝ Insert  մենյու->  Signature Line -> Microsoft Office Signature Line -> Signature Setup պատուհանը և սեղմել OK: 

Առաջին  X______   տողի վրա ստորագրել առաջին  ստորագրությամբ (մկնիկի ձախ սեղմակով ընտրել Sign -> OK -> ներմուծել  անուն, ազգանուն կամ  սեղմել Select Image՝ բեռնելով  ստորագրության նկարը -> նշել Sign – > մուտքագրել PIN կոդը-> սեղմել OK), այնուհետև տեղադրել 2-րդ անձի  քարտը, սպասել հավաստագրի ակտիվացմանը  և  ստորագրել՝ "Sign" պատուհանում նախապես սեղմելով "change" կոճակը և ընտրելով տվյալ անձի հավաստագիրը:

Ինչպե՞ս կարող են 2 կամ ավել անձինք ստորագրել PDF փաստաթուղթը

Միևնույն փաստաթուղթը 2 կամ ավել անձանց կողմից ստորագրելու համար անհրաժեշտ է քարտ կարդացող սարքից հանել տվյալ նույնականացման քարտը, տեղադրել հաջորդ քարտը և JSignPdf ծրագրում սեղմել Load Keys կոճակը:

Անհրաժեշտության դեպքում ընտրել տվյալ ստորագրող անձի հավաստագիրը Key alias տողի բացվող ցանկից: Input PDF file տողում սեղմել Browse կոճակը և ընտրել արդեն ստորագրված “_signed” վերջածանցով ֆայլը:

Ուշադրություն. անհրաժեշտ է նշել Append Signature to existing one հատվածը, այլապես հաջորդող ստորագրությունը կտեղադրվի` ջնջելով նախորդը:
Ստորագրելուց հետո անհրաժեշտ է բացել ստորագրված փաստաթուղթը և համոզվել, որ առկա են և՛ հարկային ծառայության, և՛ տվյալ անձի/անձանց ստորագրությունները:

Ինչպե՞ս փոփոխել էլեկտրոնային ստորագրության տեղը և տեսքը PDF ֆայլերում

PDF ֆայլերում էլեկտրոնային ստորագրության դիրքը և չափերը փոփոխելու համար անհրաժեշտ է ակտիվացնել Visible Signature հատվածը և սեղմել Settings կոճակը: Բացված Visible Signature Settings պատուհանում սեղմելով Preview and Select կոճակի վրա` մկնիկի ձախ սեղմակով անհրաժեշտ է նշել ստորագրության չափը և տեղը էջի վրա:

Ստորագրության տեսքը փոփոխելու համար Visible Signature Settings պատուհանում Display տողում անհրաժեշտ է նշել առաջարկվող տարբերակներից որևէ մեկը:

Ինչու՞ եմ ստանում «Signature 1» հաղորդագրությունը` ստորագրված հաշվետվությունը հարկային համակարգ բեռնելիս

Խնդիրը պայմանավորված է ստորև նշված պատճառներից որևէ մեկով՝

1. ստորագրությունն ակտիվ չէ, քանի որ սպասարկման վճարը չի կատարվել,

2. ձեռք եք բերել երկրորդ նույնականացման քարտը, որի վերագրանցման համար անհրաժեշտ է դիմել ԷԿԵՆԳ ընկերությանը,

3. եթե ստորագրությունն ակտիվ է, սակայն հաշվետվությունը չի բեռնվում, անհրաժեշտ է բեռնումն իրականացնել տարբեր բրաուզերներով (Google Chrome, Mozilla Firefox և այլն):

Ինչպես ներառել հավաստագիրը Adobe ծրագրի վստահված հավաստագրերի ցուցակում

Հավաստագիրը Adobe ծրագրի վստահված հավաստագրերի ցուցակում ներառելու համար անհրաժեշտ է մկնիկի աջ կոճակով սեղմել ստորագրության վրա, ընտրել  Validate Signature -> Signature Properties -> Show Certificate -> Trust - Add to trusted Identities ->OK:              

Բացված Import Contact Settings պատուհանում նշել  Use this certificate as a trusted root  և  Certified documents նշման ակտիվ դաշտերը (checkbox):  Տես՝ նկարը.